ਜਲੰਧਰ/ਪੰਜਾਬ, 18 ਜੁਲਾਈ (ਜਾਗਰੂਕ ਪੰਜਾਬ): ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਾਤਕ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਖਸਰਾ-ਰੂਬੈਲਾ (Measles-Rubella) ਮੁਕਤ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਮਵਾਰ, 20 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ 25 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ‘ਮੀਜ਼ਲਜ਼-ਰੂਬੈਲਾ (MR) ਕੈਚ-ਅੱਪ ਰਾਊਂਡ’ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਡਾ. ਰਾਜੇਸ਼ ਗਰਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਬੱਚੇ ਨਿਯਮਤ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਐਮ.ਆਰ. (MR) ਦੀ ਵੈਕਸੀਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਹ 6 ਰੋਜ਼ਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਉਲੀਕੀ ਗਈ ਹੈ।
ਖਸਰਾ ਅਤੇ ਰੂਬੈਲਾ ਕਿਉਂ ਹਨ ਜਾਨਲੇਵਾ?
ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਡਾ. ਰਾਜੇਸ਼ ਗਰਗ ਨੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਿਆ:
ਮੀਜ਼ਲਜ਼ (ਖਸਰਾ): ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਛੂਤ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ, ਨਿਮੋਨੀਆ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਬੁਖਾਰ ਵਰਗੀਆਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰੂਬੈਲਾ: ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਵਾਇਰਲ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਵਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂਦਰੂ ਨੁਕਸ (ਜਿਵੇਂ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ, ਬੋਲਾਪਣ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹਾਪਣ) ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਮੁਰਾਦ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਐਮ.ਆਰ. (MR) ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ।
ਮਾਪੇ ਅਕਸਰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਦੂਜੀ ਖ਼ੁਰਾਕ (MR-2)
ਡਾ. ਗਰਗ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਸਾਰਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ:
ਪਹਿਲੀ ਖ਼ੁਰਾਕ (MR-1): 9 ਤੋਂ 12 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜੀ ਖ਼ੁਰਾਕ (MR-2): 16 ਤੋਂ 24 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਪੇ ਪਹਿਲਾ ਟੀਕਾ ਤਾਂ ਲਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਦੂਜੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲਗਵਾਉਣੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ (Dropout ਬੱਚੇ), ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਹੇਠ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਾਈ-ਰਿਸਕ ਏਰੀਆ ‘ਤੇ ਰਹੇਗਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੋਕਸ: ਡਾ. ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਕੌਰ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ANMs, ASHAs ਅਤੇ ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਵਰਕਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਯੋਗ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ (High-Risk Areas) ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡ, ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ, ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠੇ, ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਲੱਮ ਏਰੀਆ ‘ਤੇ ਵੱਧ ਫੋਕਸ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਝੁੱਗੀ-ਝੌਂਪੜੀ ਜਾਂ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਵਾਂਝਾ ਨਾ ਰਹੇ।
ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਦੀ ਅਪੀਲ: ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਾਰਡ ਚੈੱਕ ਕਰੋ
ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਨੇ ਸਮੂਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਿਵਾਸੀਆਂ, ਮਾਪਿਆਂ, ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ 9 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ 2 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੀਜ਼ਲਜ਼-ਰੂਬੈਲਾ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ 20 ਤੋਂ 25 ਜੁਲਾਈ ਦਰਮਿਆਨ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਟੀਕਾ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਜ਼ਰੂਰ ਲਗਵਾਉਣ।
ਨੌਲੇਜ ਬਾਕਸ: ਕੀ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੀਜ਼ਲਜ਼-ਰੂਬੈਲਾ (MR) ਐਲੀਮੀਨੇਸ਼ਨ ਟਾਰਗੇਟ?
ਕੀ ਹੈ ਟੀਚਾ: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਖਸਰਾ (Measles) ਅਤੇ ਰੂਬੈਲਾ (Rubella) ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਚਾ ਮਿੱਥਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਰ ਸਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਮੌਤਾਂ: ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਮੁਤਾਬਕ, ਖਸਰਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਤੋਂ 100% ਬਚਾਅ ਸੰਭਵ ਹੈ।
95% ਕਵਰੇਜ ਜ਼ਰੂਰੀ: ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਹਰਡ ਇਮਿਊਨਿਟੀ’ (Herd Immunity) ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 95% ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ‘ਕੈਚ-ਅੱਪ ਰਾਊਂਡ’ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
